Sa ESP, matututunan natin ang pagkakaiba ng simpleng kilos at...
ESP G10 Second Quarter Study Guide







Dalawang Uri ng Kilos
Napakaimportante na malaman mo ang pagkakaiba ng kilos ng tao at makataong kilos - ito yung foundation ng lahat!
Ang kilos ng tao ay yung mga natural na nangyayari sa atin - parang paghinga, pagtibok ng puso, o pagkurap ng mata. Hindi natin kontrolado ito at walang good or bad dito, kaya walang pananagutan tayo.
Pero ang makataong kilos - ito yung mga ginagawa natin nang may kaalaman, kalayaan, at pagkukusa. Ginagamit natin ang isip at kilos-loob, kaya may pananagutan tayo sa mga consequences.
Remember: Kapag may kaalaman at kalayaan ka sa ginawa mo, ikaw ang may pananagutan sa resulta!
May tatlong uri pa ng kilos ayon sa accountability: kusang-loob (may kaalaman at pagsang-ayon), di kusang-loob (may kaalaman pero kulang ang pagsang-ayon), at walang kusang-loob (walang kaalaman kaya walang pananagutan).

Apat na Elemento ng Proseso ng Pagkilos
Para maging fully accountable sa isang kilos, dapat complete ang apat na elemento na ito - parang checklist yan!
Una, yung paglalayon - kasama ba sa nilalayon mo yung magiging kinalabasan? Pangalawa, yung pag-iisip ng paraan - ginagamit mo ba ang tamang kaisipan at katuwiran?
Pangatlo, yung pagpili ng pinakamalapit na paraan - nagkaroon ka ba talaga ng kalayaan sa mga options, o pinili mo lang yung convenient sa iyo? Pang-apat, yung pagsasakilos - ginagamit mo ba ang kilos-loob para maging tunay na mapanagutan?
Key Point: Kapag may kulang sa mga elemento na ito, nababawasan ang pananagutan mo sa kilos.
Kaya importante na maging maingat sa pagpapasya - hindi natin gustong masamang bunga ang makuha natin sa mga ginagawa natin!

Lima't Yugto ng Makataong Kilos
May limang salik na nakaka-apekto sa makataong kilos mo - kailangan mo malaman para mas maintindihan kung bakit minsan hindi ka fully responsible.
Yung kamangmangan ay may dalawang uri: yung nadaraig (pwede mo pang matutunan kung magsisikap ka) at yung hindi nadaraig (talaga namang walang paraan para malaman). May masidhing damdamin din - yung nauuna (hindi mo sinadya) at yung nahuhuli (sinadya mo pang palaguin).
Yung takot, karahasan, at gawi ay mga factors din na nakakabawas ng pananagutan mo. Pero hindi ibig sabihin na totally wala ka nang responsibilidad!
Important: Ang mga salik na ito ay nagbabawas ng pananagutan mo, pero hindi nawawala completely.
Yung 12 yugto ni Sto. Tomas de Aquino ay nagpapakita kung paano gumagana ang isip at kilos-loob sa bawat desisyon - mula sa pagkaunawa hanggang sa bunga ng kilos.

Moral na Pagpapasiya
Sa moral na pagpapasya, hindi pwedeng basta-basta lang - may proseso yan na dapat sundin para maging mabuti ang resulta!
Ang LISTEN process ay perfect guide mo: Look for the facts (mangalap ng patunay), Imagine possibilities (isaisip ang mga posibilidad), Seek insight beyond your own (maghanap ng ibang kaalaman).
Sunod, Turn inward (tingnan ang kalooban mo), Expect and trust in God's help (umasa sa tulong ng Diyos), tapos Name your decision (magsagawa ng pasya).
Pro Tip: Bigyan mo ng sapat na panahon ang pagpapasya - hindi pwedeng rush kasi malaki ang epekto nito sa buhay mo at sa iba!
Remember na may kalayaan ka sa gusto mong gawin, pero tanong mo sa sarili mo - naaayon ba ito sa kalooban ng Diyos at makakabuti ba sa lahat?

Pagtataya ng Kabutihan at Kasamaan
Hindi lahat ng ginagawa natin ay mabuti - kaya kailangan natin matutong mag-evaluate ng moral na kilos para sa better decisions!
May dalawang uri ng kilos: yung panloob (nagmumula sa isip at kilos-loob) at yung panlabas (yung pamamaraan). Hindi sila pwedeng hiwalay - kapag masama yung panloob, magiging masama rin yung buong kilos kahit mabuti pa yung panlabas.
Tatlong main factors ang naka-apekto sa resulta: yung layunin (personal mo, hindi nakikita ng iba), yung paraan (yung ginagawa mong steps), at yung sirkumstansya (yung conditions na nakakabawas or nakakadagdag sa kabutihan).
Reality Check: Ang pagkatao mo nakikita sa mga kilos mo - kung ano ka at kung saan ka patungo, base yan sa mga pagpapasya mo.
Para ma-evaluate mo properly, tanungin mo: Sino? Ano? Saan? Paano? Kailan? Simple lang pero very effective sa pag-analyze ng situation!

Akala namin hindi mo na itatanong...
Pinaka-sikat na nilalaman sa Other
9El Filibusterismo (FILIPINO 10)
Kilalanin ang mga karakter at alamin ang mga pangyayari mula Kabanata 1 hanggang 39.
UPCAT Reviewer: Mathematics
general coverage of the mathematics section for UPCAT
Introduction to Philosophy - 1st Semester, Grade 12
A summarized notes for Grade 12 students. Easier learning for the 1st semester’s Philosophy subject.
Mathematics in the Modern World
It explores mathematics as the study of relationships among numbers, quantities, and shapes. It covers math anxiety, patterns in nature (spirals, symmetries, mosaics), and problem-solving strategies like guessing, acting it out, drawing, and listing.
Creative Writing - 1st Sem
Complete 1st Semester Notes of Creative Writing for HUMSS Students.
UNDERSTANDING THE SELF LESSON 1
understanding the self lesson one
Contemporary Philippine Arts from the Regions
Contemporary Philippine Arts from the Regions (CPAR) Focuses on modern art forms and local artists from different regions in the Philippines.
21st Century Literature from the Philippines and the World
Importance of Literature, Philippine Literary Periods and Literary Genres
Contemporary Arts 1, 1st Sem
Topics: Arts in the Philippines, Contemporary Art Forms from Regions, Elements of Arts, National Artists, Gawad Sa Manlilikha ng Bayan
Pinaka-sikat na nilalaman
9El Filibusterismo (FILIPINO 10)
Kilalanin ang mga karakter at alamin ang mga pangyayari mula Kabanata 1 hanggang 39.
UPCAT Reviewer: Mathematics
general coverage of the mathematics section for UPCAT
mapeh
Explore traditional Philippine and Malaysian performing arts, including plays, epics, and dance dramas like Darangen and Mak Yong.
Introduction to Philosophy - 1st Semester, Grade 12
A summarized notes for Grade 12 students. Easier learning for the 1st semester’s Philosophy subject.
General Physics 1, First Sem
Units of Measurement, Vectors, and Kinematics. All with formulas
Mathematics in the Modern World
It explores mathematics as the study of relationships among numbers, quantities, and shapes. It covers math anxiety, patterns in nature (spirals, symmetries, mosaics), and problem-solving strategies like guessing, acting it out, drawing, and listing.
Introduction to Philosophy
Philosophy encourages reflection and reasoning about life’s big questions.
General Biology 1, 1st Sem
Topics: Cells, Organelles, Prokaryotes & Eukaryotes, Specialized Cells, Cell Modification, Cell Cycle, Mitosis, Meiosis, Chromosomal Abnormalities, Cell Membrane, Transport Mechanism
Mathematics Grade 10 Quarter 1
Grade 10 Math topics
Gustong-gusto kami ng mga estudyante — at magiging ganoon ka rin.
Napakadaling gamitin at maganda ang disenyo ng app. Nahanap ko lahat ng hinahanap ko hanggang ngayon at natuto ako ng marami mula sa mga presentasyon! Tiyak na gagamitin ko ang app para sa isang takdang-aralin sa klase! At siyempre, nakakatulong din ito bilang inspirasyon.
Sobrang ganda talaga ng app na ito. Maraming mga study notes at tulong [...]. Ang problemang subject ko ay Pranses, halimbawa, at ang app ay may maraming options para tumulong. Salamat sa app na ito, bumuti ang Pranses ko. Irerekumenda ko ito sa lahat.
Wow, talagang namangha ako. Sinubukan ko lang ang app dahil nakita ko itong ina-advertise nang maraming beses at sobrang nagulat ako. Ang app na ito ang TULONG na gusto mo para sa paaralan at higit sa lahat, nag-aalok ito ng maraming bagay, tulad ng workouts at fact sheets, na SOBRANG nakatulong sa akin.
ESP G10 Second Quarter Study Guide
Sa ESP, matututunan natin ang pagkakaiba ng simpleng kilos at makataong kilos. Importante ito kasi sa makataong kilos, may pananagutan tayo sa mga ginagawa natin - kaya kailangang mag-isip bago kumilos!

Dalawang Uri ng Kilos
Napakaimportante na malaman mo ang pagkakaiba ng kilos ng tao at makataong kilos - ito yung foundation ng lahat!
Ang kilos ng tao ay yung mga natural na nangyayari sa atin - parang paghinga, pagtibok ng puso, o pagkurap ng mata. Hindi natin kontrolado ito at walang good or bad dito, kaya walang pananagutan tayo.
Pero ang makataong kilos - ito yung mga ginagawa natin nang may kaalaman, kalayaan, at pagkukusa. Ginagamit natin ang isip at kilos-loob, kaya may pananagutan tayo sa mga consequences.
Remember: Kapag may kaalaman at kalayaan ka sa ginawa mo, ikaw ang may pananagutan sa resulta!
May tatlong uri pa ng kilos ayon sa accountability: kusang-loob (may kaalaman at pagsang-ayon), di kusang-loob (may kaalaman pero kulang ang pagsang-ayon), at walang kusang-loob (walang kaalaman kaya walang pananagutan).

Apat na Elemento ng Proseso ng Pagkilos
Para maging fully accountable sa isang kilos, dapat complete ang apat na elemento na ito - parang checklist yan!
Una, yung paglalayon - kasama ba sa nilalayon mo yung magiging kinalabasan? Pangalawa, yung pag-iisip ng paraan - ginagamit mo ba ang tamang kaisipan at katuwiran?
Pangatlo, yung pagpili ng pinakamalapit na paraan - nagkaroon ka ba talaga ng kalayaan sa mga options, o pinili mo lang yung convenient sa iyo? Pang-apat, yung pagsasakilos - ginagamit mo ba ang kilos-loob para maging tunay na mapanagutan?
Key Point: Kapag may kulang sa mga elemento na ito, nababawasan ang pananagutan mo sa kilos.
Kaya importante na maging maingat sa pagpapasya - hindi natin gustong masamang bunga ang makuha natin sa mga ginagawa natin!

Lima't Yugto ng Makataong Kilos
May limang salik na nakaka-apekto sa makataong kilos mo - kailangan mo malaman para mas maintindihan kung bakit minsan hindi ka fully responsible.
Yung kamangmangan ay may dalawang uri: yung nadaraig (pwede mo pang matutunan kung magsisikap ka) at yung hindi nadaraig (talaga namang walang paraan para malaman). May masidhing damdamin din - yung nauuna (hindi mo sinadya) at yung nahuhuli (sinadya mo pang palaguin).
Yung takot, karahasan, at gawi ay mga factors din na nakakabawas ng pananagutan mo. Pero hindi ibig sabihin na totally wala ka nang responsibilidad!
Important: Ang mga salik na ito ay nagbabawas ng pananagutan mo, pero hindi nawawala completely.
Yung 12 yugto ni Sto. Tomas de Aquino ay nagpapakita kung paano gumagana ang isip at kilos-loob sa bawat desisyon - mula sa pagkaunawa hanggang sa bunga ng kilos.

Moral na Pagpapasiya
Sa moral na pagpapasya, hindi pwedeng basta-basta lang - may proseso yan na dapat sundin para maging mabuti ang resulta!
Ang LISTEN process ay perfect guide mo: Look for the facts (mangalap ng patunay), Imagine possibilities (isaisip ang mga posibilidad), Seek insight beyond your own (maghanap ng ibang kaalaman).
Sunod, Turn inward (tingnan ang kalooban mo), Expect and trust in God's help (umasa sa tulong ng Diyos), tapos Name your decision (magsagawa ng pasya).
Pro Tip: Bigyan mo ng sapat na panahon ang pagpapasya - hindi pwedeng rush kasi malaki ang epekto nito sa buhay mo at sa iba!
Remember na may kalayaan ka sa gusto mong gawin, pero tanong mo sa sarili mo - naaayon ba ito sa kalooban ng Diyos at makakabuti ba sa lahat?

Pagtataya ng Kabutihan at Kasamaan
Hindi lahat ng ginagawa natin ay mabuti - kaya kailangan natin matutong mag-evaluate ng moral na kilos para sa better decisions!
May dalawang uri ng kilos: yung panloob (nagmumula sa isip at kilos-loob) at yung panlabas (yung pamamaraan). Hindi sila pwedeng hiwalay - kapag masama yung panloob, magiging masama rin yung buong kilos kahit mabuti pa yung panlabas.
Tatlong main factors ang naka-apekto sa resulta: yung layunin (personal mo, hindi nakikita ng iba), yung paraan (yung ginagawa mong steps), at yung sirkumstansya (yung conditions na nakakabawas or nakakadagdag sa kabutihan).
Reality Check: Ang pagkatao mo nakikita sa mga kilos mo - kung ano ka at kung saan ka patungo, base yan sa mga pagpapasya mo.
Para ma-evaluate mo properly, tanungin mo: Sino? Ano? Saan? Paano? Kailan? Simple lang pero very effective sa pag-analyze ng situation!

Akala namin hindi mo na itatanong...
Pinaka-sikat na nilalaman sa Other
9El Filibusterismo (FILIPINO 10)
Kilalanin ang mga karakter at alamin ang mga pangyayari mula Kabanata 1 hanggang 39.
UPCAT Reviewer: Mathematics
general coverage of the mathematics section for UPCAT
Introduction to Philosophy - 1st Semester, Grade 12
A summarized notes for Grade 12 students. Easier learning for the 1st semester’s Philosophy subject.
Mathematics in the Modern World
It explores mathematics as the study of relationships among numbers, quantities, and shapes. It covers math anxiety, patterns in nature (spirals, symmetries, mosaics), and problem-solving strategies like guessing, acting it out, drawing, and listing.
Creative Writing - 1st Sem
Complete 1st Semester Notes of Creative Writing for HUMSS Students.
UNDERSTANDING THE SELF LESSON 1
understanding the self lesson one
Contemporary Philippine Arts from the Regions
Contemporary Philippine Arts from the Regions (CPAR) Focuses on modern art forms and local artists from different regions in the Philippines.
21st Century Literature from the Philippines and the World
Importance of Literature, Philippine Literary Periods and Literary Genres
Contemporary Arts 1, 1st Sem
Topics: Arts in the Philippines, Contemporary Art Forms from Regions, Elements of Arts, National Artists, Gawad Sa Manlilikha ng Bayan
Pinaka-sikat na nilalaman
9El Filibusterismo (FILIPINO 10)
Kilalanin ang mga karakter at alamin ang mga pangyayari mula Kabanata 1 hanggang 39.
UPCAT Reviewer: Mathematics
general coverage of the mathematics section for UPCAT
mapeh
Explore traditional Philippine and Malaysian performing arts, including plays, epics, and dance dramas like Darangen and Mak Yong.
Introduction to Philosophy - 1st Semester, Grade 12
A summarized notes for Grade 12 students. Easier learning for the 1st semester’s Philosophy subject.
General Physics 1, First Sem
Units of Measurement, Vectors, and Kinematics. All with formulas
Mathematics in the Modern World
It explores mathematics as the study of relationships among numbers, quantities, and shapes. It covers math anxiety, patterns in nature (spirals, symmetries, mosaics), and problem-solving strategies like guessing, acting it out, drawing, and listing.
Introduction to Philosophy
Philosophy encourages reflection and reasoning about life’s big questions.
General Biology 1, 1st Sem
Topics: Cells, Organelles, Prokaryotes & Eukaryotes, Specialized Cells, Cell Modification, Cell Cycle, Mitosis, Meiosis, Chromosomal Abnormalities, Cell Membrane, Transport Mechanism
Mathematics Grade 10 Quarter 1
Grade 10 Math topics
Gustong-gusto kami ng mga estudyante — at magiging ganoon ka rin.
Napakadaling gamitin at maganda ang disenyo ng app. Nahanap ko lahat ng hinahanap ko hanggang ngayon at natuto ako ng marami mula sa mga presentasyon! Tiyak na gagamitin ko ang app para sa isang takdang-aralin sa klase! At siyempre, nakakatulong din ito bilang inspirasyon.
Sobrang ganda talaga ng app na ito. Maraming mga study notes at tulong [...]. Ang problemang subject ko ay Pranses, halimbawa, at ang app ay may maraming options para tumulong. Salamat sa app na ito, bumuti ang Pranses ko. Irerekumenda ko ito sa lahat.
Wow, talagang namangha ako. Sinubukan ko lang ang app dahil nakita ko itong ina-advertise nang maraming beses at sobrang nagulat ako. Ang app na ito ang TULONG na gusto mo para sa paaralan at higit sa lahat, nag-aalok ito ng maraming bagay, tulad ng workouts at fact sheets, na SOBRANG nakatulong sa akin.