Grade 10 Araling Panlipunan: 1st Quarter Reviewer on Kontemporaryong Isyu

Kontemporaryong Isyu at Mga Kasanayan sa Pag-aaral

Alam niyo ba na ang mga balitang napapanood ninyo sa TV o nababasa sa social media ay mga halimbawa ng kontemporaryong isyu? Ito ay tumutukoy sa anumang kaganapan, ideya, o paksa na may kaugnayan sa kasalukuyang panahon.

Para maintindihan ninyo ng tama ang mga isyung ito, kailangan ninyo ng apat na mahalagang kasanayan. Una, dapat ninyong matutunan kung paano makilala ang primaryang sanggunian (tulad ng sariling talaarawan, dokumento, at larawan) mula sa sekundaryang sanggunian (tulad ng mga aklat at komentaryo).

Pangalawa, dapat ninyong matukoy kung ano ang katotohanan (totoong pahayag na may aktwal na datos) at ano ang opinyon (kuro-kuro o palagay lamang). Pangatlo, kailangan ninyong matutunan ang pagtukoy sa pagkiling o bias sa mga impormasyon. At sa huli, dapat ninyong matutunan ang pagbuo ng hinuha, paglalahat, at konklusyon para makagawa ng wastong desisyon.

Tip: Laging tanungin ang sarili: "Ito ba ay totoo o opinyon lang?" kapag nagbabasa ng mga balita.

Kalagayang Pangkapaligiran ng Pilipinas

Nakita ninyo na ba kung gaano karaming basura ang nakatapon sa mga kalye o kung bakit bumabaha agad kapag umuulan? Ito ay mga patunay na may malubhang environmental problems ang Pilipinas na kailangan nating harapin.

Ang aming mga likas na yaman ay patuloy na nauubos. Ang kagubatan natin ay lumiliit mula sa 17 million hectares noong 1934 ay naging 6.43 million hectares na lang noong 2003. Sa yamang tubig naman, bumaba na ang nahuhuli nating isda mula 10 kilo sa 3 kilo na lang bawat araw. Halos 50% din ng matatabang lupain natin ay nasira na.

Ang solid waste ay isa sa pinakamalaking problema natin. May 11,637 Materials Recovery Facilities tayo, pero 39.05% lang ng barangays ang nakatanggap ng serbisyo. Dahil dito, lumalala ang pagbaha, polusyon sa hangin, at panganib sa kalusugan. Samantala, ang deforestation ay nangyayari dahil sa illegal logging, mining, at pagtaas ng populasyon.

Alarming Fact: Ang Pilipinas ay pang-apat sa mundo pagdating sa climate change vulnerability!

Disaster Risk Management at Community-Based Approach

Kapag may bagyo o lindol, hindi ba kayo nagtanong kung bakit may mga lugar na mas prepared kaysa sa iba? Ito ay dahil sa tamang disaster management na tumutukoy sa iba't ibang gawain para mapanatili ang kaayusan sa panahon ng sakuna.

Dapat ninyong maintindihan ang tatlong importante terminong ito. Una, ang hazard - ito ang banta na dulot ng kalikasan o ng tao na maaaring magdulot ng pinsala. Pangalawa, ang disaster - ito ang tunay na pangyayaring nagdudulot ng pinsala sa tao at kapaligiran. At pangatlo, ang vulnerability - ito ang pagiging madaling maapektuhan ng mga hazard.

Ang Community-Based Disaster Risk Management (CBDRM) ay isang pamamaraan kung saan aktibong nakikilahok ang mga pamayanan sa pagtukoy at pagtugon sa mga risk. Ito ay mas epektibo kaysa sa paghihintay na lang sa tulong ng pamahalaan. Sa pamamagitan ng Philippine Disaster Risk Reduction and Management Act of 2010, mas nabigyang-halaga ang papel ng bawat komunidad sa disaster preparedness.

Remember: Ang resilient na pamayanan ay may kakayahang harapin at makabangon mula sa mga epekto ng kalamidad.

Top-Down vs Bottom-Up Approach sa Disaster Management

Alam ninyo ba na may dalawang magkaibang paraan ang mga pamayanan para maghanda sa mga kalamidad? Una ay ang top-down approach kung saan lahat ng gawain ay inaasa sa mas nakakataas na tanggapan o ahensya ng pamahalaan.

Ang problema sa top-down approach ay limitado ang disaster management plan dahil pananaw lang ng mga namumuno ang nabibigyang-pansin. Hindi nabibigyang-halaga ang karanasan at pangangailangan ng mga tunay na naninirahan sa lugar na may risk. Madalas ding magkaroon ng hindi pagkakaunawaan sa pagitan ng national at local government.

Sa kabilang banda, ang bottom-up approach ay nagbibigay-pansin sa mga maliliit na detalye at ginagawang batayan ang karanasan ng pamayanang nakatira sa disaster-prone area. Dito mas malawak ang partisipasyon ng mga mamamayan sa pagpaplano at decision-making.

Ang pinakamabuting solusyon ay pagsasanib ng dalawang approach para magkaroon ng holistic na pagtingin sa kalamidad at hazard. Kailangan ang expertise ng pamahalaan at ang local knowledge ng mga mamamayan para maging epektibo ang disaster risk management.

Key Insight: Ang Philippine Green Jobs Act of 2016 ay nagpo-promote ng mga trabaho na nakatutulong sa pangangalaga ng kalikasan tulad ng Environmental Engineer at Environmental Manager.

Mga Hakbang sa Pagbuo ng CBDRR Plan

Gusto ninyong malaman kung paano gumawa ng disaster plan para sa inyong barangay? May apat na yugto ang Community-Based Disaster Risk Reduction (CBDRR) plan na kailangan ninyong sundan.

Una: Disaster Prevention and Mitigation - Dito ginagawa ang hazard assessment (pagsusuri sa lawak at pinsala na maaaring mangyari), vulnerability assessment (pagtukoy sa mga kakulangan ng pamayanan), at capacity assessment (pagsusuri sa kakayahan ng komunidad na harapin ang hazard). Ang risk assessment naman ay nagsusuri sa mga posibleng panganib na maaaring maiwasan.

Pangalawa: Disaster Preparedness - Ito ang mga hakbang na dapat gawin bago at sa panahon ng kalamidad. May tatlong layunin ang communication: to inform (magbigay ng kaalaman), to advise (magbigay ng proteksyon tips), at to instruct (magbigay ng specific na hakbang).

Importante rin ang Go Bag o Emergency Disaster Bag na naglalaman ng pagkain, damit, dokumento, flashlight, at iba pang kakailanganin sa evacuation center na tatagal ng isang linggo.

Practical Tip: Ihanda ninyo na ngayon ang inyong Go Bag bago pa dumating ang emergency!

Disaster Response at Recovery

Kapag tumama na ang sakuna, hindi doon nagtatapos ang trabaho ninyo. Ang disaster response ay nagsisimula sa pagtaya kung gaano kalawak ang pinsalang dulot ng kalamidad. Mahalaga ang impormasyong makukuha dito dahil magsisilbi itong batayan para sa epektibong pagtugon sa mga pangangailangan ng pamayanan.

Ang disaster recovery naman ay tumutukoy sa kung paano babangon ang pamayanan matapos ang sakuna. Nakatuon ang mga hakbang dito sa pagsasaayos ng mga nasirang pasilidad, mga istruktura, at mga naantalang serbisyo. Layunin nito na maibalik sa dating kaayusan ang normal na daloy ng pamumuhay.

Isa sa mga pamamaraang ginawa ng pamahalaan para maipaabot ang konsepto ng DRRM plan ay ang pagtuturo nito sa mga paaralan. Sa pamamagitan ng DepEd Order No. 55 noong 2008, binuo ang School Disaster Risk Reduction and Management Manual para magamit sa mga pampublikong paaralan.

School Connection: Ang mga fire drill at earthquake drill na ginagawa sa school ninyo ay bahagi ng disaster preparedness training!